แม่บ้าน ใน ป้อมปราบศัตรูพ่า, กรุงเทพมหานคร

เดิมอำเภอ ป้อมปราบศัตรูพ่าย หรือสำนักงานเขต ป้อมปราบศัตรูพ่าย ตั้งอยู่บริเวณถนนหลวง หลังวัดเทพศิรินทราวาส แขวงหรือตำบล ป้อมปราบศัตรูพ่าย คำว่า " ป้อมปราบศัตรูพ่าย " ตั้งขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ ชื่อ ป้อมป้องกันข้าศึกในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นป้อมปราการ 1 ในจำนวน 7 ป้อม ป้อมนี้ตั้งอยู่ใต้ตลาดนางเลิ้งบ้านญวน ต่อมา วันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ.2485 ได้ประกาศกระทรวงนครบาลกำหนดเขตการปกครอง กรุงเทพมหานครขึ้นใหม่ให้อำเภอ ป้อมปราบศัตรูพ่าย รวมอยู่ในท้องที่จังหวัดพระนคร สมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ประกาศเปลี่ยนแปลงอำเภอในจังหวัดพระนคร ให้อำเภอ ป้อมปราบศัตรูพ่าย เป็นอำเภอชั้นใน และยุบอำเภอสามยอดรวมกับอำเภอ ป้อมปราบศัตรูพ่าย พ.ศ.2460 ให้ยุบอำเภอนางเลิ้ง ถนนหลานหลวง (หน้าโรงแรมราชศุภมิตร) ตำบล วัดโสมนัส

จากนั้นเมื่อปีพุทธศักราช 2514 คณะปฏิวัติได้ออกประกาศให้จังหวัดพระนครและจังหวัดกรุงธนบุรี รวมกันเป็นนครหลวงกรุงธนบุรี จึงเป็นที่มาของ "เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย " นับแต่นั้นมา ปัจจุบันที่ว่าการอำเภอป้อมปราบศัตรูพ่าย ได้ตั้งอยู่ที่บริเวณถนนศุภมิตร ตำบลวัดโสมนัส ชื่อของ ‘ป้อมปราบศัตรูพ่าย’ ถูกตั้งขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ของป้อมปราการที่ถูกสร้างขึ้น เพื่อป้องกันศัตรูเข้ามารุกราน ซึ่งเป็น 1 ใน 7 ของป้อมปราการที่ถูกตั้งขึ้นบริเวณตลอดแนวฝั่งคลองผดุงเกษม

จะเห็นได้ว่าวัฒนธรรมประวัติศาสตร์ซึ่งดำเนินเรื่องราวมานับ 100 ปี ทำให้เห็นถึงรอยต่อของเรื่องราว ซึ่งในปัจจุบันหลายสิ่งอาจเปลี่ยนไป แต่วิถีชีวิตการเป็นอยู่ของผู้คนที่ใช้ชีวิตและการสัญจรในเขต ป้อมปราบศัตรูพ่าย ยังคงมีกลิ่นอายของอดีตตรงนั้นอยู่

“โบ๊เบ๊” แต่เดิมเป็นที่รู้จักว่าย่าน “ตลาดเก่า” โดยตลาดเก่านี้ตั้งอยู่บนที่ดินผืนเดียวกับวัดบรมนิวาส ซึ่งวัดเป็นเจ้าของที่ดิน ในสมัยรัชกาลที่ 5 มีการสร้างทางรถไฟ ทำให้วัดกับตลาดเก่าถูกแบ่งแยกโดยทางรถไฟa href="https://th.wikipedia.org/wiki/วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร" target="_blank">วัดบรมนิวาส สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 ส่วนตลาดเก่านี้ไม่ปรากฏข้อมูลแน่ชัดว่ากำเนิดขึ้นเมื่อใด รัชกาลใด แต่คงเป็นย่านการค้าที่สำคัญบริเวณคลองมหานาคมานาน เมื่อการค้าขายเจริญมากขึ้นก็ขยายตลาดออกไปด้านข้าง คือ “ตลาดกลาง” และ “ตลาดสามชั้น” ต่อมาได้ขยายออกไปฝั่งตรงข้ามคลองผดุงกรุงเกษม ในแขวงคลองมหานาค เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย หรือบริเวณโรงพยาบาลหัวเฉียว ไปจนถึงบริเวณสะพานเจริญราษฎร์ 32 และเมื่อ พ.ศ. 2535 ก็ขยายการค้าเลยสะพานเจริญราษฎร์ 32 ไปจนถึงถนนหลานหลวง หรือบริเวณโบ๊เบ๊ทาวเวอร์ในปัจจุบัน

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 สินค้าอุปโภคบริโภคขาดแคลน โดยเฉพาะเสื้อผ้า-เครื่องนุ่งห่ม จึงมีผู้นำเสื้อผ้าเก่าสภาพดีมาขาย หรือแลกเปลี่ยนกับสินค้าจำเป็นอื่น ๆ เช่น ไข่ น้ำตาล ฯลฯ การค้าในสมัยนั้นทำโดยการวางขายกับพื้น ยังไม่มีการตั้งร้านถาวร เมื่อสงครามยุติ จึงตั้งร้านค้าเป็นระเบียบมากขึ้น

ดังนั้น ย่านโบ๊เบ๊ได้กลายเป็นย่านขายสินค้าจำพวกเสื้อผ้า-เครื่องนุ่งห่ม เมื่อหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 นี้เอง อย่างไรก็ตาม ย่านโบ๊เบ๊ไม่ใช่ย่านการค้าขายแต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นย่านชุมชนที่อยู่อาศัยของคนหลากหลายเชื้อชาติ โดยเฉพาะคนจีน และในอดีตก็เคยมีโรงงานตั้งอยู่จำนวนมาก อย่างเช่น โรงซ่อมเรือ โรงเลื่อย โรงปูนกินหมาก โรงกระทะ โรงต้มถั่ว ฯลฯ

b>วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ริมคลองมหานาค เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรมหาวิหาร เป็นวัดโบราณในสมัยอยุธยา เดิมชื่อ วัดสะแก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์และขุดคลองรอบพระอาราม แล้วพระราชทานนามใหม่ว่า วัดสระเกศ ซึ่งแปลว่า ชำระพระเกศา เนื่องจากเคยประทับทำพิธีพระกระยาสนาน เมื่อเสด็จกรีธาทัพกลับจากกัมพูชามาปราบจลาจลในกรุงธนบุรี และเสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติใน พ.ศ. 2325 มูลเหตุที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงพระราชทานเปลี่ยนชื่อวัดสะแก เป็นวัดสระเกศนี้ มีหลักฐานที่ควรอ้างถึงคือ พระราชวิจารณ์ในพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องจดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวีข้อ 11 ว่า “รับสั่งพระโองการ ตรัสวัดสะแกเรียกวัดสระเกศแล้วบูรณะปฏิสังขรณ์ เห็นควร ที่ต้นทางเสด็จพระนคร" ทรงพระราชวิจารณ์ไว้ว่า"ปฏิสังขรณ์วัดสะแกและเปลี่ยน ชื่อเป็น วัดสระเกศเอามากล่าวปนกับวัดโพธิ์เพราะเป็นต้นทางที่เสด็จเข้ามาพระนครมีคำ เล่าๆกันว่า เสด็จเข้าโขลนทวารสรงพระมุธาภิเษกตามประเพณีกลับจากทางไกลที่ วัดสะแก จึงเปลี่ยนนามว่า วัดสระเกศ

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้บูรณะและสร้าง พระบรมบรรพต หรือ ภูเขาทอง ทรงกำหนดให้เป็นพระปรางค์มีฐานย่อมุมไม้สิบสอง แต่สร้างไม่สำเร็จในรัชกาล เมื่อถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 จึงทรงให้เปลี่ยนแบบเป็นภูเขาก่อพระเจดีย์ไว้บนยอด เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ การก่อสร้างแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5