ดูแลผู้สูงอายุ ใน ทุ่งครุ, กรุงเทพมหานคร

เขตทุ่งครุ เป็นหนึ่งใน 50 เขตของกรุงเทพมหานคร โดยมีคำขวัญประจำเขตที่น่าสนใจคือ “หลวงพ่อโอภาสีที่ศักดิ์สิทธิ์ สัตว์เศรษฐกิจแพะแกะไก่ปลา นกเขาชวาเสียงดี กล้วยไม้หลากสีหลายพันธุ์ มะม่วงนวลจันทร์เลิศรส ส้มบางมดเลื่องชื่อลือนาม” เราลองมาดูว่าสิ่งที่ขึ้นชื่อตามคำขวัญนี้ ในพื้นที่ 30 ตารางกิโลเมตร มีอะไรน่าสนใจบ้าง

หลวงพ่อโอภาสี หรือ พระมหาชวน (พ.ศ. 2441 - 31 ตุลาคม พ.ศ. 2498) หลวงพ่อโอภาสี สมัยสงครามอินโดจีน พระเกจิอาจารย์จะปลุกเสกวัตถุมงคลมากมายที่มีชื่อเสียงโด่งดัง โดยสำหรับวัตถุมงคลในตอนนั้นของท่านคือ ผ้าประเจียด เชื่อกันว่าผ้าประเจียด ะคุ้มครองทหารไทยในการต่อสู้ในสงคราม และพระเครื่องนั้นผู้ที่บูชาจะต้องเป็นคนที่รักษาศีลธรรมด้วย วัตถุมงคลของท่านก็จะมีเพียงรุ่นเดียวคือ เหรียญครุฑแยกเสมา ประชาชนและลูกศิษย์ของท่านต่างเคราพหลวงพ่อท่านเป็นอย่างมาก

สัตว์เศรษฐกิจแพะ แกะ ไก่ ปลา ใครจะรู้บ้างว่าเขตทุ่งครุ ยังมีของดีที่ขึ้นชื่อไม่แพ้ส้มบางมดอีกสิ่งหนึ่งคือ “แพะ” ซึ่งนับว่าเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่ชาวชุมชนทุ่งครุนิยมเลี้ยง เนื่องจากบริเวณนี้ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม ซึ่งตามความเชื่อของศาสนาอิสลาม ถ้าเด็กเกิดมาใหม่จะต้องรับขวัญเด็ก ด้วยการแจกทานเนื้อแพะ ชาวบ้านจึงนิยมเลี้ยงทั้งแพะนม และแพะเนื้อ กระทั่งนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ สร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนนี้อย่างมาก “แพะ” จึงเป็นสัตว์เศรษฐกิจชนิดหนึ่งที่สร้างชื่อเสียงให้กับเกษตรกรในเขตทุ่งครุ นอกจากนั้นยังมี ปลา แกะ และไก่อีกด้วย

นกเขาชวาเสียงดี สนามแข่งเสียงนกเขาชวา ทุ่งครุ เป็นสนามใหญ่ของกรุงเทพมหานคร ชาวบ้านที่นิยมเลี้ยงยกเขาชวาจะนำนกเขามาแข่งกันที่สนามนี้ นอกจากการเลี้ยงนกยังมีกลุ่มชาวบ้านที่มีฝีอในการทำกรงนกเขาอีกด้วย

กล้วยไม้หลากสีหลายพันธุ์ ในช่วงหลาย 10 ปีที่ผ่านมาสวนกล้วยไม้ของไทยได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก ในกลุ่มชาวเกษตรกร เนื่องจากในช่วงนั้นการส่งออกกล้วยไม้กำลังเป็นที่ต้องการของตลาด จึงส่งผลให้เกษตรกรหลายคนเริ่มผันตัวมาทำสวนกล้วยไม้ในการส่งออก เป็นพวกไม้ประดับตามบ้าน ตระกูลม็อคคาล่า แอสโคเซ็นด้า สกุลหวาย และตระกูลออนซิเดียม เป็นหลัก แต่ตระกูลกล้วยไม้เหล่านี้มันจะแยกย่อยออกไป

มะม่วงนวลจันทร์เลิศรส ส้มบางมดเลื่องชื่อลือนาม เขตทุ่งครุ ถือเป็นพื้นที่เขตชานเมืองในกรุงเทพมหานคร เป็นแหล่งการทำเกษตรกรรม สร้างผลผลิตที่เลื่องชื่อลือนามของเขตทุ่งครุที่ใครๆ ต่างก็ต้องรู้จัก ซึ่งคงหนีไม่พ้น ส้มบางมด นั้นเอง พื้นที่เขตทุ่งครุก็ยังคงมีพื้นที่เกษตรกรรม และปศุสัตว์อยู่ไม่น้อย โดยส่วนใหญ่จะเป็นการปลูกมะพร้าวน้ำหอม ส้มบางมด มะม่วงนวลจันทร์ โดยผลไม้จากเขตทุ่งครุเป็นผลไม้ที่ได้รับน้ำกร่อย จึงทำให้มีรสชาติที่แปลกออกไป ซึ่งก็ถือเป็นเอกลักษณ์ของผลผลิตทางการเกษตรอย่างหนึ่ง ของเขตทุ่งครุ

“ส้มบางมด” คือ ส้มเขียวหวานที่มาจากแหล่งที่ขึ้นชื่อว่าปลูกส้มเขียวหวานกันมากและมีชื่อเสียงในประเทศไทย คือ แขวงบางมดในเขตทุ่งครุและเขตจอมทองของกรุงเทพมหานคร อยู่ในตระกูลส้มแมนดาริน (ส้มแมนดารินคือส้มที่ เปลือกร่อนปอกง่าย เช่นส้มเขียวหวาน ส้มสีทอง ส้มโชกุน ส้มญี่ปุ่น ส้มจีน )นิยมปลูกแพร่หลายมาตั้งแต่สมัยอดีต มีชื่อเรียกแตกต่างกันออกไปในแต่ละท้องถิ่น เช่น ส้มกำนันจุล ส้มเพชรบูรณ์ ส้มสีทองจังหวัดน่าน ส้มศรีสัชนาลัย ส้มบางมด ส้มรังสิต ส้มกลุ่มนี้คือ ส้มเขียวหวานทั้งหมด แต่ปลูกในระดับอุณหภูมิที่ไม่เหมือนกัน ช่วงกลางคืนกับช่วงกลางวัน มีอุณหภูมิแตกต่างกันประมาณ 14 องศาเซลเซียส ผลส้มจะสร้างสีที่เข้มขึ้น” “ส้มบางมด” คือชื่อชนิดของส้มที่มีชื่อเสียงเหมือน ยี่ห้อที่ได้ยินมานาน เนื่องจากที่มาของแหล่งผลิตส้มที่มีชื่อเสียงมานาน แม้ยุคหลังจะเริ่มจางหาย หลงลืมกันไปบ้างแล้ว เพราะมีผลิตผลออกมาน้อย หรือ มีส้มชื่ออื่นมาแทนที่ในท้องตลาด แต่ในระยะเวลาหนึ่งก็ต้องยอมรับว่าหากพูดถึง “ส้มเขียวหวาน” โดยเฉพาะแล้ว ต้องเป็นส้มบางมด ส้มบางมด ผลจะกลมแป้น ผิวมีสีเขียวอมเหลืองถึงเหลืองเข้ม ถ้าแก่จัดๆ จะมีสีออกส้มแดง ผลจะมีลายเหมือนสีหมากสุก เพราะชาวสวนจะปล่อยให้ไรแดงลง เปลือกจะบางนิ่ม ไม่แข็ง ขั้วจะสด เก็บเอาไว้ 5-6 วันก็ยังไม่เน่า ซังนิ่ม รสชาติจะหวานจัด หวานแหลมไม่เหมือนส้มที่อื่นๆ หวานจนมดขึ้นเหมือนอย่างชื่อบางมดเลย เพราะเอกลักษณ์เฉพาะตัว อย่างนี้ ส้มบางมดจึงเป็น “ยี่ห้อ” “เป็นชื่อ” ที่ติดมีภาพจำเมื่อนึกถึงส้มเขียวหวาน ชื่อของส้มบางมดติดหูไม่แพ้ชื่อ “ส้มธนาธร” จากเชียงใหม่เลยทีเดียว

เมื่อก่อนพื้นที่ตรงเขตทุ่งครุนี้เป็นนา และพัฒนายกร่องมาปลูกส้ม ซึ่งที่บางมดนี้ปลูกส้มได้ดีก็ปลูกกันมาเรื่อยๆ เมื่ออดีตคลองบางมดแห่งนี้ดังมาก จะมีการวิ่งผลผลิตส้มจากสวน ขนกันเป็นลำเรือ ลำหนึ่งไม่ต่ำกว่า 1,500 กิโลกรัม โดยจะนำไปขึ้นขายที่ปากคลองตลาด ไปขึ้นที่วัดกลาง และต่อมาก็มาขึ้นที่วัดพุทธบูชา เมื่อก่อนนั้นส้มจะขายที่กิโลละ 2 บาท แต่เดี่ยวนี้ส้มบางมดมีราคาดี ขายอยู่ที่กิโลกรัมละ 35 บาท ที่ราคาแพงขึ้น เพราะว่ามันหาซื้อยาก ปรากฏข้อมูลในฐานข้อมูลจากท้องถิ่น “อำเภอบางมด” ว่า ชาวบางมดนำพันธุ์กิ่งตอนมาจากที่อื่น แต่เมื่อเกิดน้ำท่วมใหญ่ปีพ.ศ. 2485 ส้มเขียวหวานตายจำนวนมากจึงไปสั่งกิ่งพันธุ์จากจันทบุรี คำถามก็มีต่อมาว่า “ทำไมต้องไปสั่งจากจันทบุรี” ครั้งรัชสมัยรัชกาลที่ 6 ได้มี พ่อค้าซื้อ พันธุ์กิ่งตอนส้มเขียวหวานจากบางกอก (กรุงเทพมหานคร) แล้วเอาไปปลูกที่จันทบุรี หลังจากนั้นก็พบว่าผิวส้มออกมาเป็นสีเหลือง เป็นเหตุให้ตั้งชื่อว่า “ส้มแสงจันทร์” เชื่อกันว่า เป็นแหล่งที่นำกิ่งพันธุ์ส้มกลับมาปลูกอีกครั้งหลังจากน้ำท่วมใหญ่เมื่อพ.ศ. 2485 อีกครั้งที่น้ำท่วมคือเมื่อปี พ.ศ.2526 ครั้งนี้น้ำท่วมนานทำให้ต้นส้มตายลงไป ชาวสวนบางคนขายสวนไม่ทำต่อ บางคนยังกลับมาปลูกส้ม พ.ศ.2529 และยังคงอยู่ถึงปัจจุบัน ประมาณ 7 สวน

รู้หรือไม่ว่าผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไปอาจสูญเสียมวลกล้ามเนื้อได้ถึง 8 เปอร์เซ็นต์ต่อสิบปี และอัตราการสูญเสียมวลกล้ามเนื้ออาจเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าหลังจากอายุ 70 ปี การรักษามวลกล้ามเนื้อตามอายุเป็นสิ่งสำคัญสำหรับชีวิตที่มีความสุขและมีสุขภาพดี

ขั้นตอนที่ถูกต้องที่สามารถช่วยป้องกันหรือชะลอการสูญเสียกล้ามเนื้อได้ และรักษากล้ามเนื้อให้แข็งแรงเมื่ออายุมากขึ้น

1. ออกกำลังการเป็นประจำรวมถึงการฝึกด้วยแรงต้านเพื่อรักษากล้ามเนื้อและความแข็งแรง การออกกำลังกายในผู้สูงอายุควรเป็นการออกกำลังกายที่ใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่ ๆ เช่นการวิ่งเหยาะ ๆ ในกรณีที่ไม่มีอาการข้อเข่าเสื่อม การเดิน การเต้นแอโรบิก การรำมวยจีน การรำไม้พลอง เป็นต้น

2. โปรตีนเป็นสิ่งจำเป็น ผู้สูงอายุควรกินแหล่งโปรตีนที่ดีจากเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ไข่ และถั่ว ตั้งเป้าให้ได้รับโปรตีน 25-30 กรัมทุกมื้อ

3. ปรับสมดุลอาหาร รับประทานอาหารที่สมดุลซึ่งเต็มไปด้วยผักผลไม้ธัญพืชโปรตีนและไขมันที่ดีต่อสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มผู้สูงอายุที่มักจะมีปัญหาระบบขับถ่าย การได้รับอาหารที่มีกากและเส้นใยอาหาร จะช่วยลดอาการท้องผูก ซึ่งใยอาหารบางชนิดยังสามารถดูดซับของเสียแล้วถ่ายออกมาได้อีกด้วย เช่น ดูดซับไขมันหรือน้ำตาลส่วนเกิน ไม่ให้ดูดซึมเข้าร่างกาย ผู้สูงอายุจึงควรศึกษาเพื่อการได้รับใยอาหารในปริมาณที่เหมาะสม

4. ปรึกษาแพทย์ พูดคุยกับผู้ให้บริการด้านการดูแลสุขภาพของเกี่ยวกับโภชนาการโดยเฉพาะอย่างยิ่งหากผู้สูงอายุป่วยเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลหรือพักฟื้นจากการผ่าตัดเพื่อจัดการการสูญเสียกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องกับความเจ็บป่วย